بنگاه کارآفرینی اجتماعی(Social Enterprise) چیست؟
بنگاه کارآفرینی اجتماعی(Social Enterprise) چیست؟

بنگاه کارآفرینی اجتماعی چیست؟

آیا واقعا در دنیای تجارت و اقتصاد، بیزینس‌هایی وجود دارند که عشق و علاقه‌ی مردم را بر درآمد سهام‌داران یا سرمایه‌گذاران مقدم بشمارند؟ به نوعی بله! بنگاه کارآفرینی اجتماعی، نوعی بنگاه کسب و کار است که با هدف ایجاد جامعه‌ای بهتر، دنیایی پیشرفته‌تر و سیاره‌ای سالم‌تر فعالیت می‌کند. این نوع بیزینس که در سال‌های اخیر پیشرفت قابل‌توجهی کرده، مرزهای بیزینس کلیشه‌ای و سنتی را جابجا کرده، دنیا را به جایی بهتر برای زندگی تبدیل کرده‌اند.

برخلاف بیزینس سنتی که هدف اصلی تاجر و سرمایه‌گذار بر روی میزان سودآوری آن کار بنا شده، در این نوع تجارت افراد با سرمایه‌گذاری مجدد یا اهدای پول، سعی دارند تغییرات مثبتی در دنیا ایجاد نمایند. بنگاه کارآفرینی اجتماعی را تقریبا در هر شغل و هر بیزینسی می‌توان پیدا کرد. از کافی‌شاپی که گوشه‌ای از خیابان باز شده، تا سینماها، مراکز سرگرمی، بانک‌ها، شرکت‌های حمل و نقل و...

اما نکته‌ای که درباره‌ی بنگاه اجتماعی، از اهمیت بالایی برخوردار است؛ این است که این بیزینس نیز به نوعی کارآفرینی اجتماعی محسوب می‌شود. از کلمه‌ی اجتماعی (Social) می‌توان کاملا متوجه شد که هدف و دلیل تاسیس بنگاه کارآفرینی اجتماعی چیست. بله! این بنگاه‌ها برای اجتماع شکل گرفته‌اند و هدف اصلی آن‌ها برخلاف بسیاری از بیزینس‌های سنتی، بر پایه‌ی نفع اجتماعی قرار گرفته است.

* دقت کنید که بنگاه آفرینی اجتماعی (Social Enterprise) را نباید با کارآفرینی اجتماعی (Social Entrepreneurship) اشتباه گرفت. در کارآفرینی اجتماعی، معمولا تمرکز بر روی افرادی‌ست که می‌توانند با راه‌حل‌های مناسب، مشکلات اجتماعی-محیطی را حل کنند. در اکثر موارد هم می‌بایست با تکنیک‌های تجاری و استراتژی‌های معمول بیزینسی، این کار را انجام دهند. کارآفرینان اجتماعی، معمولا از روش‌های خلاقانه برای ایجاد تغییر در بیزینس استفاده می‌کنند. فرق بارز آن‌ها با بنگاه کارآفرینی اجتماعی این است که در بنگاه‌های اجتماعی، تمرکز اصلی روی خدماتی که به اجتماع داده می‌شود، قرار می‌گیرد.

اما خب سوالی که ممکن است پیش بیاید این است که: بنگاه کارآفرینی اجتماعی اصلا از کجا پول در می‌آورد؟

منابع مالی بنگاه اجتماعیمنابع مالی بنگاه کارآفرینی اجتماعی

مگر می‌شود یک بیزینس محض رضای خدا و مردم شکل گرفته باشد و انتظار هیچ سودی از آن نداشت؟ اقتصاددانان به خوبی می‌دانند که وقتی فعالیتی "بیزینس" نامیده می‌شود؛ حتی در بیان مدرن هم انتظار سودآوری از آن می‌رود. پاسخ این است که بنگاه کارآفرینی اجتماعی نیز درست مانند بسیاری از مشاغل و تجارت‌های موفق دیگر، درآمد خوبی کسب می‌کنند. از فروش محصولات و خدمات گرفته، تا ایجاد زمینه‌ی شغلی برای بسیاری از افراد و گسترش فرصت‌های شغلی، بنگاه تجاری اجتماعی حتی گاهی می‌تواند سودی بسیار بیشتر از بیزینس‌های سنتی و قدیمی داشته باشد. امروزه بسیاری از شرکت‌های کلان تجاری در جهان، بخشی از سرمایه‌ی خود را به سرمایه‌گذاری در بنگاه اجتماعی اختصاص می‌دهند.

چه از طریق خدماتی که با بنگاه کارآفرینی اجتماعی به جامعه عرضه می‌شود، چه از طریق محصولاتی که در این بین به فروش می‌رود (که حتی می‌تواند زمینه‌ی مناسبی برای حمایت از مشاغل نوپا باشد)، و چه با استخدام نیروهای جدید برای گسترش بیزینس، سرمایه‌ی اولیه‌ای که در بنگاه‌ اجتماعی گذاشته شده است، به جیب سرمایه‌گذاران برمی‌گردد. (حتی گاهی بسیار بیشتر از سرمایه اولیه‌!)

بنابراین، هم سرمایه‌گذار بنگاه اجتماعی سود می‌کند؛ هم نفعی شامل حال مردم شده و فرصت شغلی بیشتری در اختیار افراد جویای کار قرار می‌گیرد. بماند که از لحاظ فرهنگی و اقتصادی نیز تاثیر به شدت مثبتی در ارتقای شرایط اجتماعی به وجود می‌آید. در یک کلام می‌توان بنگاه کارآفرینی اجتماعی را یک معامله‌ی دو سر سود دانست. به شرط این‌که با تفکر زیرکانه و حساب‌شده سرمایه‌گذاری شده و روی آن کار شود.

بنگاه اجتماعی چیست؟

بنگاه کارآفرینی اجتماعی در چه جاهایی پیدا می‌شود؟

همان‌طور که پیش از این گفتیم، بنگاه کارآفرینی اجتماعی را می‌توان در میان خدمات اجتماعی، تا تامین محصولات مورد نیاز مردم، یا حتی بهبود سلامتی اجتماعی پیدا کرد. به عنوان مثال، شرکت‌های موفقی مانند The Big Issue، Divine Chocolate و Eden Project، بیش از صد هزار بنگاه کارآفرینی اجتماعی در سراسر بریتانیا دارند. به این شکل، این سه شرکت می‌توانند ضمن استخدام بیش از دو میلیون فرد جویای کار، تا حدود 60 میلیارد یورو به اقتصاد کشورشان کمک کنند.

بنگاه کارآفرینی اجتماعی به معنای حقیقی شکل مثبتی از بیزینس است، که خشنودی و رضایت مردم را یکی از اصل‌های مهم کار قرار می‌دهد.

بنگاه کارآفرینی اجتماعی

چه تجارت‌هایی را می‌توان در دسته‌ی بنگاه‌های کارآفرینی اجتماعی قرار داد؟

نوعی از بنگاه کارآفرینی اجتماعی به عنوان یک بیزینس شناخته می‌شود، که شامل موارد زیر گردد:

1- بیزینس شکل گرفته می‌بایست یک ماموریت اجتماعی یا محیطی داشته، به دستاورد واضح و آشکاری در این زمینه دست پیدا کند. معمولا در هنگام سرمایه‌گذاری در بنگاه‌های اجتماعی، هدف از اجرا و شکل‌گیری این بیزینس‌ها در دفاتر قانونی ثبت می‌شود.

2- بیزینس شکل گرفته، یک تجارت مستقل شناخته شود و بیش از نیمی از درآمد خود را از طریق تجارت کسب نماید. (یا حداقل برای کسب این هدف تلاش نماید.)

3- بیزینس شکل گرفته، میزان علاقه‌ی مردم و استقبال آن‌ها از پروژه‌ی کارآفرین را سنجیده باشد و کارآفرین خود اشتیاق به ادامه‌ی کار داشته باشد. این یکی از مهم‌ترین اصولی است؛ که متاسفانه در بسیاری از موارد دست‌ کم گرفته می‌شود. این‌که شما در ابتدای کار انگیزه‌ی ادامه داشته باشید، کاملا طبیعی و نرمال است. اما طبیعی‌تر از آن این است که در ادامه و مواجه شدن با شرایط سخت تجاری، بتوانید با انگیزه ادامه دهید و شرایط را به خوبی بسنجید. شرط اول بیزینس صبر داشتن است.

4- شما خود در این کار سرمایه‌گذاری کرده باشید و حداقل نیمی از درآمد یا سود خود را برای ارتقای اجتماع اختصاص داده باشید.

5- دائما روی نحوه‌ی انجام کار، بهبود و پیشرفت دادن بیزینس و تاثیری که بر روی اجتماع می‌گذارد؛ مطالعه و بررسی داشته باشید.

 

چند نکته‌ی جالب درباره‌ی بنگاه کارآفرینی اجتماعی که باید بدانید!

  • 1. بر اساس تحقیقات Social Enterprise UK، حدود 42 درصد از بنگاه‌های اجتماعی نوپا هستند و عمرشان به 5 سال نمی‌رسد.

  • 2. 52 درصد از بنگاه‌های اجتماعی در طول 12 ماه، شگرد فعالیت خود را تغییر می‌دهند و ویژگی‌های جدیدی به خدمات خود می‌افزایند.

  • 3. 77 درصد از بنگاه کارآفرینی اجتماعی، بیش از 75 درصد از درآمد خود را از طریق تجارت به دست می‌آورند.

  • 4. حدود 40 درصد از بنگاه‌های اجتماعی توسط زنان تشکیل شده است.

  • 5. تقریبا 35 درصد از بنگاه‌های اجتماعی بریتانیا، توسط مدیرانی که جزئی از جامعه‌ی BAME هستند مدیریت می‌شوند. (مدیران بِیم یا اصطلاحا BAME Directors، به مدیرانی گفته می‌شود که در پلتفرم بریتانیا فعالیت می‌کنند اما به جامعه‌ی سیاه‌پوستان، آسیایی‌ها یا تجارت‌های کم‌توان اجتماعی تعلق دارند. این پروژه از سال 2019 تابه‌حال، توانسته سود بسیاری زیادی متوجه اقتصاد بریتانیا نماید و توسط بسیاری از کشورهای دیگر الگوبرداری می‌شود.)

  • 6. حدود 76 درصد از کارآفرینان بنگاه‌های اجتماعی، اقرار کرده‌اند که زمانی جزئی از گروه‌های فرودست جامعه بوده‌اند، یا درآمد اندکی داشته‌اند.

  • 7. حدود 88 درصد از بنگاه‌های کارآفرینی اجتماعی، آسیب‌های زیست‌محیطی را به حداقل می‌رسانند.

  • 8. 65 درصد از این بنگاه‌ها پس از ارائه‌ی طرح‌های محیط‌زیست‌دوست، متوجه 10 درصد افزایش سوددهی شده‌اند.

  • 9. 75 درصد از بنگاه‌های تجاری اجتماعی، محیط‌زیست را در اولویت قرار داده و به سلامت جهان بیشتر از درآمدزایی اهمیت می‌دهند.

Social Enterprise Examples

نتیجه‌گیری

یک بنگاه کارآفرینی اجتماعی، بیزینسی‌ست که با هدف ارتقای اجتماعی شکل می‌گیرد و هدف آن خدمت به اجتماع است. برخلاف بیزینس‌های سنتی، تمرکز اصلی این بیزینس بر سودزایی بالا نیست. از سویی برخلاف بنگاه‌های خیریه‌ی اجتماعی، این نوع بیزینس برای بهبود شرایط اجتماع شکل می‌گیرد، منافع آن متوجه مردم و اجتماع می‌شود و از همه مهم‌تر، تاثیر خارق‌العاده‌ای در پیشرفت فرصت‌های شغلی و اقتصاد جامعه دارد. نکته‌ی پراهمیت دیگری هم که نباید راجع به این مشاغل فراموش کنیم، این است که در هنگام استخدام نیروی کار، معمولا افرادی در اولویت قرار می‌گیرند که از قشر تهی‌دست یا پایین‌ اجتماعی هستند. اگرچه ضرورتی بر این‌که کارآفرینان این بنگاه‌ها همگی از قشر پایین‌تر جامعه باشند، وجود ندارد. اما برای نیروی کار استخدامی، معمولا تمرکز بیشتری بر افرادی که درآمد محدود و ناکافی دارند، قرار می‌گیرد.

مقالات مرتبط